تبلیغ دین فقط وظیفه روحانیون نیست

به گزارش روابط عمومی سازمان تبلیغات اسلامی؛ حجت‌الاسلام محمد قمی روز دوشنبه ۱۰ شهریور در جلسه شورای اندیشه‌ورز حوزه معارف اسلام نابِ معاونت آموزش و تعالی، اظهار کرد: تبلیغ دینی باید همه جامعه، حتی مخالفان دین را دربر بگیرد؛ اما مخاطب حوزه معارف، افرادی هستند که دغدغه فهم و ترویج دین دارند و می‌توانند بر دیگران اثر بگذارند.

او افزود: بسیاری از این افراد علاقه‌مند به تحصیل در حوزه علمیه‌اند، اما فرصت یا امکان آن را ندارند. حوزه معارف اسلام ناب باید ظرفیتی باشد تا این دسته از افراد را عمیق‌تر با معارف الهی آشنا کند تا خود به حلقه‌ای برای انتقال این معارف تبدیل شوند.

به گفته قمی، این مسیر صرفاً یک برنامه آموزشی نیست، بلکه هدف آن تربیت افرادی است که بتوانند معارف اسلامی را متناسب با مسائل روز و نیازهای جامعه تبیین کنند.

تبلیغ دین فقط وظیفه روحانیان نیست

رئیس سازمان تبلیغات اسلامی با اشاره به تعبیر «زَکاةُ الْعِلْمِ نَشْرُهُ» گفت: کسانی که با استفاده از امکانات عمومی و حضور استادان، معارف دینی را فرا می‌گیرند، وظیفه دارند آموخته‌های خود را با افرادی که از این مباحث برخوردار نیستند، در میان بگذارند.

او تأکید کرد: تبلیغ فقط از روحانیون و طلبه‌ها برنمی‌آید؛ اصلاً نقشه اسلام این نبوده  که امر تبلیغ محدود به این لباس و قشر باقی بماند. از این منظر، حوزه معارف امتدادی برای تبلیغ دینی است و باید نیروهای متدین، جدی و اثرگذار را وارد این میدان کند.

قمی با اشاره به تجربه برگزاری دوره‌های معارفی در دهه 90 در دانشگاه صنعتی شریف افزود: در نمونه‌های دانشجویی این دوره‌ها، حدود ۸۰۰ تا هزار دانشجو و استاد ثبت‌نام می‌کردند و پس از گزینش ۸۰ تا ۱۰۰ نفر، فرایند آموزشی و تربیتی آنان آغاز می‌شد.

آموزش معارف برای مسائل فردای جامعه

رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، حوزه معارف را نقطه تلاقی میراث معرفتی شیعه با نیازهای امروز و فردای انقلاب اسلامی دانست و گفت: نمی‌توان دوره‌ای آموزشی طراحی کرد که محتوای آن در شرایط جنگ و صلح یا پیش و پس از انقلاب یکسان باشد. آموزش معارف باید با مسائل واقعی زمانه ارتباط داشته باشد.

او افزود: مخاطب این دوره‌ها نباید فقط برای امروز تربیت شود؛ عاقل به فردا نگاه می‌کند و عاقل‌تر کسی است که آینده را زودتر و دقیق‌تر ببیند. سخن‌گفتن از تمدن نیز به همین دلیل است؛ زیرا جامعه باید با مسائل و افق‌های پیش روی انقلاب اسلامی آشنا شود.

حجت‌الاسلام قمی با نام‌بردن از علامه طباطبایی، علامه مصباح یزدی، آیت‌الله جوادی آملی، شهید مطهری و شهید صدر، آنان را از سرچشمه‌های علمی و معرفتی این مسیر خواند و تأکید کرد که چارچوب فکری امام خمینی(ره) و رهبر انقلاب در طراحی این دوره‌ها تقدم دارد.

توحید؛ مسئله محوری معارف اسلامی

رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، توحید را مسئله محوری حوزه معارف اسلام ناب دانست و گفت: بسیاری از منازعات سیاسی و جهانی در نهایت به تقابل با توحید بازمی‌گردد. توحید نباید فقط در جان افراد حضور داشته باشد، بلکه باید در مناسبات اجتماعی و معادلات جهانی نیز امتداد پیدا کند.

او «تحقق اراده الهی» را صورت دیگری از همین مسئله دانست و افزود: باید با جوانان درباره چگونگی تحقق اراده الهی و مفاهیمی مانند هدایت، ولایت، استخلاف، رشد، اقامه حق و اقامه دین سخن گفت.

آموزش عمیق برای ۱۰ درصد جامعه

قمی با بیان اینکه تبلیغ عمومی مربوط به تمام افراد جامعه است، گفت: حدود ۱۰ درصد جامعه، معادل هشت تا ۹ میلیون نفر، به آموزش عمیق‌تر معارف نیاز دارند و حوزه معارف می‌تواند مسئولیت آموزش بخشی از این جمعیت را بر عهده بگیرد.

او ادامه داد: اگر در هزار حوزه‌ که در گام نخست فعالیت این مجموعه شکل گرفته، هرکدام ۱۰۰ نفر آموزش ببینند، مجموعاً ۱۰۰ هزار نفر تحت پوشش قرار می‌گیرند؛ بنابراین باید هدف نهایی گام نخست را آموزش یک میلیون نفر قرار دهیم و میزان نیاز و استقبال واقعی جامعه را در میدان بسنجیم.

رئیس سازمان تبلیغات اسلامی تأکید کرد: این آموزش‌ها نباید به ظرفیت‌های درون‌سازمانی محدود شود و هر فرد یا مجموعه‌ای که توانایی بیشتری در انتقال معارف دارد، باید وارد میدان شود. تنوع روش‌ها، فناوری‌های آموزشی و شیوه‌های ارائه نیز برای دستیابی به این هدف ضروری است.

تمرکز بر نیروهای مؤثر فرهنگی و اجتماعی

قمی، استادان دانشگاه، معلمان، دانشجویان و فعالان فرهنگی، هنری و رسانه‌ای را از مخاطبان مهم حوزه معارف دانست و گفت: اگر این افراد مباحث را عمیق بفهمند، می‌توانند بر جامعه اثر بگذارند و قدرت تبلیغی حوزه، انقلاب و مجموعه‌های دینی را افزایش دهند.

او افزود: حضور این نیروها نباید به موازی‌کاری یا تعارض با نهادهای موجود، از جمله نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه‌ها، منجر شود؛ بلکه باید مکمل ظرفیت‌های تبلیغی موجود باشد.

رئیس سازمان تبلیغات اسلامی با تأکید بر تنوع سطوح آموزشی گفت: برای رشد هر گروه باید محتوایی متناسب و در سطحی بالاتر در اختیار آن قرار گیرد. تکثر با انضباط ناسازگار نیست، اما هدف حوزه معارف نیز ایجاد انضباط ارتشی یا تبدیل‌شدن به یک دانشگاه مدرک‌محور نیست.

او افزود: حوزه معارف باید با الهام از حوزه علمیه، به نهادی معرفتی تبدیل شود و مراقب باشد مدرک‌گرایی، انگیزه دینی مخاطبان را مخدوش نکند. سازوکارهای آموزشی باید براساس میزان اثرگذاری طراحی شوند، نه صرفاً براساس صدور مدرک.

قمی در پایان، حوزه معارف اسلام ناب را از اولویت‌های اصلی خود در سازمان تبلیغات اسلامی دانست و خواستار ادامه جدی طراحی روش‌های آموزشی، تکمیل فرایند تربیت استادان و فراهم‌کردن زمینه گسترش این دوره‌ها شد.